HỆ THỐNG CÔNG TRÌNH DỊCH VỤ SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP - BỘ MÔN KIẾN TRÚC CÔNG NGHIỆP - ĐẠI HỌC XÂY DỰNG

Ngày 22/04/2018
Thực trạng thu hút FDI vào nông nghiệp 2014
23/04/2015

Dòng vốn FDI vào lĩnh vực nông lâm ngư nghiệp còn hết sức hạn chế, các dự án FDI nông nghiệp nhỏ cả về quy mô và tỷ trọng vốn đầu tư so với tổng FDI của cả nước, chưa tương xứng với tiềm năng cũng như thế mạnh phát triển của nền nông nghiệp Việt Nam.


FDI vào nông nghiệp ngày càng ít
Trong tổng thể chính sách thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), nông lâm ngư nghiệp và phát triển nông thôn luôn được coi là các lĩnh vực khuyến khích và đặc biệt khuyến khích đầu tư. Nhận thức được tầm quan trọng của FDI đối với phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, và để đón đầu làn sóng FDI vào Việt Nam, Chính phủ đã ban hành hàng loạt các chính sách liên quan đến thu hút FDI tạo ra môi trường pháp lý thông thoáng đầu tư kinh doanh.

Tuy nhiên, dòng vốn FDI vào lĩnh vực nông lâm ngư nghiệp còn hết sức hạn chế, các dự án FDI nông nghiệp nhỏ cả về quy mô và tỷ trọng vốn đầu tư so với tổng FDI của cả nước, chưa tương xứng với tiềm năng cũng như thế mạnh phát triển của nền nông nghiệp Việt Nam. Mặt khác, so với hoạt động FDI trong các lĩnh vực khác, hiệu quả thực hiện các dự án trong lĩnh vực này còn rất hạn chế.

Tính từ năm 1998 đến năm 2012, lĩnh vực nông lâm ngư nghiệp đã  thu hút 562 dự án FDI với tổng vốn đăng ký là trên 2,942 tỷ USD và tổng vốn thực hiện 2,958 tỷ USD, 89 dự án liên doanh và các hình thức khác với tổng vốn đăng ký là 233,731 triệu USD và tổng vốn thực hiện là 295,280 triệu USD. Bình quân mỗi năm ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn thu hút gần 37 dự án đầu tư nước ngoài (trong đó dự án FDI là 31 dự án) tương đương với khoảng 196 triệu USD (FDI là 179 triệu USD). Nhìn chung, các dự án FDI trong nông nghiệp có quy mô vừa và nhỏ, chủ yếu các dự án FDI gắn liền với nguồn nguyên liệu của địa phương. Tỉ lệ vốn FDI đưa vào thực hiện thực hiện rất cao đạt 99% so với tổng số vốn đăng ký.

Trong năm 2014, Theo số liệu từ Cục Đầu tư nước ngoài – Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho thấy, tính đến hết tháng 9 tháng đầu năm, Việt Nam thu hút được 1.152 dự án  đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) mới, và 417 dự án đăng ký tăng vốn với tổng số vốn đăng ký cấp mới và tăng thêm đạt 11,18 tỷ USD. Tuy nhiên, lĩnh vực nông, lâm, thủy sản chỉ thu hút được 14 dự án mới và 8 dự án tăng vốn, với tổng vốn đăng ký đạt 68,45 triệu USD, chiếm hơn 0,5% tổng vốn đầu tư.

Không chỉ khó thu hút vốn, theo Cục Đầu tư nước ngoài, các dự án FDI vào lĩnh vực nông nghiệp đa phần là các dự án có quy mô nhỏ, trung bình khoảng 6,6 triệu USD. Trong khi vốn trung bình của một dự án FDI là khoảng 14,7 triệu USD.Nếu như cách đây 15 năm, vốn FDI vào lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp chiếm khoảng 15% tổng vốn đầu tư FDI thì 3 năm trở lại đây, vốn FDI đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp chỉ chiếm chưa đầy 0,5% tổng vốn đầu tư. Mặc dù, trong chính sách thu hút FDI, đây được coi là lĩnh vực khuyến khích và đặc biệt khuyến khích đầu tư. Qua đó có thể thấy, tỷ trọng vốn FDI trong nông nghiệp là rất thấp trong cơ cấu ngành kinh tế và có xu hướng ngày càng giảm.

Hiện có hơn 30 quốc gia và vùng lãnh thổ tham gia đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp tại Việt Nam, đứng đầu là Đài Loan. Tuy nhiên, nhiều nhà nhà đầu tư chủ yếu đến từ khu vực châu Á có nền công nghệ chưa cao như Thái Lan, Đài Loan, Indonesia…, còn các các nước có nền công nghệ cao như Mỹ, Nhật Bản, EU lại chưa có nhiều dự án FDI vào nông nghiệp. Không chỉ vậy, chất lượng các dự án FDI lĩnh vực nông nghiệp chưa cao, phần lớn là các dự án quy mô nhỏ. Nếu như quy mô vốn đầu tư bình quân một dự án FDI vào khoảng 14,7 triệu USD thì một dự án FDI nông nghiệp chỉ đạt 6,6 triệu USD.

Lấy ví dụ ngành nông nghiệp đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Hằng năm, khu vực này đóng góp hàng chục tỉ đô la Mỹ kim ngạch xuất khẩu cho đất nước. Thế nhưng, dòng vốn ODA và FDI được rót vào đây, nhất là vào lĩnh vực nông nghiệp, còn rất hạn chế. Báo cáo tại hội nghị “Xúc tiến thương mại- đầu tư nông nghiệp- nông thôn vùng ĐBSCL” tổ chức 6-11-2014 tại Sóc Trăng, ông Nguyễn Văn Hiếu, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư, cho biết từ năm 1993 đến 2014, tổng vốn ODA cho vùng ĐBSCL đạt trên 5,7 tỉ đô la Mỹ, chiếm 8,2% cả nước, trong đó chỉ có khoảng 500 triệu đô la Mỹ đầu tư vào nông nghiệp. Về thu hút vốn FDI, lũy kế đến hết tháng 9-2014, toàn vùng ĐBSCL có 903 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đầu tư đăng ký là hơn 11,8 tỉ đô la Mỹ, chiếm 5,3% về số dự án và 4,9% về vốn đăng ký so với cả nước. Điều đáng nói ở đây, theo ông Hiếu, vốn FDI vào khu vực nông nghiệp rất ít, chỉ tính riêng đối với lĩnh vực nông, lâm nghiệp và thủy sản, vốn FDI đăng ký chỉ đạt 242,5 triệu đô la Mỹ.

Nguyên nhân do dâu?
Một câu hỏi được đặt ra vậy tại sao nhà đầu tư FDI ngại đặt chân vào ngành nông, thủy sản. Có nhiều nguyên nhân làm cho khu vực nông nghiệp chưa thu hút được FDI như: (i) hoạt động sản xuất khu vực nông nghiệp thường gặp nhiều rủi ro hơn các lĩnh vực khác do chịu ảnh hưởng lớn bởi thời tiết, thiếu đảm bảo về kết cấu hạ tầng, đất đai và nguồn nhân lực, nguồn cung cấp nguyên liệu, bảo vệ sản phẩm trước khi thu hoạch và tiêu thụ sản phẩm; (ii) nông nghiệp Việt Nam vẫn mang tính sản xuất nhỏ manh mún, tự cung, tự cấp, thiếu tính chuyên môn; (iii) chưa có phương thức hợp tác phù hợp với tính chất, trình độ của nông dân; (iv) thiếu tính liên kết bao gồm cả liên kết dọc theo chuỗi ngành hàng và liên kết ngang một cách ổn định và bền vững; (v) chính sách, chiến lược, định hướng thu hút FDI vào lĩnh vực nông nghiệp chưa được xác định rõ ràng và còn thiếu và bất cập do đó chưa thật sự hấp dẫn nhà đầu tư nước ngoài (năm 2010, Chính phủ ban hành Nghị định 61/2010 NĐ-CP thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn song chỉ có 1,63% doanh nghiệp đầu tư vào khu vực này).

Bên cạnh đó, trong thời gian gần đây, các nhà đầu tư nước ngoài ít đầu tư tiền vốn vào sản xuất mà tập trung vào thành lập các Công ty TNHH để xin quyền xuất khẩu, quyền nhập khẩu và quyền phân phối các sản phẩm nông lâm thủy sản hoặc xin bổ sung, điều chỉnh giấy phép kinh doanh để thực hiện các quyền nêu trên, xu thế này không phải là định hướng và mong muốn của Việt Nam. Chúng ta mong muốn các nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào sản xuất để tăng cường năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp và sản phẩm của Việt Nam cũng như mở rộng vùng sản xuất nguyên liệu trong nước, ưu tiên phát triển các dự án có sản phẩm có lợi thế cạnh tranh, các sản phẩm có khả năng tham gia mạng sản xuất và chuỗi giá trị toàn cầu và tăng giá trị gia tăng của sản phẩm, tập trung thu hút vào các lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp phục vụ nông nghiệp, dịch vụ có lợi thế, có hàm lượng tri thức cao, áp dụng công nghệ cao vào sản xuất và quản lý hiện đại và mang tính liên kết cao với các doanh nghiệp, tổ chức sản xuất trong nước…

Một nguyên nhân chủ quan khác ảnh hưởng lớn đến FDI là công tác vận động, xúc tiến đầu tư các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư nguồn vốn FDI vào lĩnh vực nông lâm ngư nghiệp chưa thực sự hiệu quả, chưa có sự kết nối toàn quốc; danh mục các dự án ưu tiên kêu gọi đầu tư trực tiếp nước ngoài trong ngành chưa đầy đủ và chi tiết.

Theo ông Nguyễn Văn Toàn, Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài, nút thắt khiến nguồn vốn FDI vào nông nghiệp trong thời gian dài vừa qua ảm đạm như vậy do đầu tư vào nông nghiệp không có lợi nhuận nhanh như các ngành hàng khác, trong khi ngành này hay gặp nhiều rủi ro về thiên tai chưa kể những rủi ro về thị trường.

Bên cạnh các nguyên nhân khách quan trên, ông Đỗ Nhất Hoàng, Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho rằng việc thu hút FDI vào nông nghiệp đạt hiệu quả thấp còn xuất phát từ những nguyên nhân chủ quan như ngành nông nghiệp vẫn thiếu một chiến lược, định hướng dài hạn thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào nông nghiệp, nông thôn một cách rõ ràng nhằm xác định vị trí của nguồn vốn đối với nhu cầu đầu tư phát triển của ngành nông nghiệp; những dự án cụ thể cần ưu tiên đầu tư nhằm thu hút các nhà đầu tư có tiềm năng mạnh về nông nghiệp; hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách đối với các nhà đầu tư nước ngoài trong nông nghiệp chưa rõ ràng và minh bạch…

Các chuyên gia cho rằng, nguyên nhân khiến lĩnh vực nông nghiệp khó thu hút FDI là bởi lĩnh vực này vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro do bất lợi của dịch bệnh, thời tiết, thiên tai, sản phẩm nông nghiệp lại có tỷ suất lợi nhuận thấp; hạ tầng nông nghiệp, nông thôn còn yếu kém, sản xuất manh mún, việc tập trung một vùng đất đai rộng lớn cho một chủ đầu tư để phát triển vùng nguyên liệu tập trung là điều rất khó khăn và phức tạp. Đặc biệt, các chính sách ưu tiên thu hút đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp còn hạn chế, chưa tạo được sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư.
Trích nguồn: NCSEIF
La Hoàn (tổng hợp)
Nguồn http://www.ncseif.gov.vn/sites/vie/Pages/thuctrangthuhutfdivao-nd-16858.html

Tài liệu tham khảo:
1. Kết nối thương mại nông nghiệp để thu hút đầu tư, Theo Cổng thông tin chính phủ.
2.Tham vấn xúc tiến thương mại lĩnh vực nông lâm thủy sản, Theo Báo Nhân dân.
3.Tăng cường xúc tiến thương mại trong lĩnh vực nông sản, thủy sản, Theo Vietnamplus.
4. Vốn FDI vào nông nghiệp kém - vì sao?, Theo KTSG

 

Liên kết website