HỆ THỐNG CÔNG TRÌNH DỊCH VỤ SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP - BỘ MÔN KIẾN TRÚC CÔNG NGHIỆP - ĐẠI HỌC XÂY DỰNG

Ngày 19/01/2018
HTX nông nghiệp kiểu mới: Đột phá để phát triển
04/10/2016
Hợp tác xã (HTX) chính là khâu đột phá để nâng cao sức cạnh tranh của nông nghiệp Việt Nam trong quá trình hội nhập và nâng cao thu nhập bền vững cho nông dân. Tuy nhiên, những khó khăn nội tại khi thực hiện chuyển đổi từ mô hình cũ sang mới; những vướng mắc trong luật, chính sách của Nhà nước đang là thách thức không nhỏ trong tiến trình phát triển của loại hình kinh tế này.
 
Bài 1: Động lực phát triển địa phương
Kinh tế hợp tác phát triển mạnh làm cho kinh tế hộ có sức cạnh tranh tốt hơn và nâng cao thu nhập cho nông dân, góp phần đẩy nhanh tiến độ xây dựng nông thôn mới (NTM). Có thể nói, HTX chính là bệ đỡ trong phát triển sản xuất, động lực phát triển KT - XH của từng địa phương.
 
Phát triển kinh tế hộ 
Trước đây, vựa cà phê rộng 3,5ha của gia đình anh Lê Quang Sơn (Ea Kiết, Cư M’gar, Đắk Lắk) chỉ cho thu nhập mỗi năm 100 - 200 triệu đồng. Có những năm cà phê mất mùa, hoặc rớt giá thì số tiền thu được chỉ đủ trang trải chi phí vật tư, công chăm sóc. Khi kinh tế HTX ngày càng phát triển, số lượng thành viên của HTX Công Bằng Ea Kiết tăng lên và hoạt động hiệu quả hơn trong việc hỗ trợ sản xuất cho các thành viên, kinh tế gia đình anh Sơn cũng trở nên khá giả. Anh cho biết, tham gia vào HTX, gia đình anh được tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc, bón phân, tưới nước đúng thời điểm, theo quy trình cho cây cà phê sinh trưởng tốt nhất. Bên cạnh đó, thành viên HTX có cơ hội được DN hỗ trợ bao tiêu sản phẩm, bảo đảm đầu ra luôn ổn định. “HTX hỗ trợ kênh mua nên cà phê không bị mất giá mà luôn ổn định, cao hơn giá bán tự do từ 9 - 10 triệu đồng/tấn. Mấy năm trở lại đây, vựa cà phê 3,5ha của gia đình tôi năm nào cũng cho thu hoạch từ 500 - 600 triệu đồng” - anh Sơn phấn khởi cho biết.
Thành lập từ năm 2013 chỉ với 16 thành viên là 16 hộ sản xuất kinh doanh chè, HTX Thân Trường (xã Xuân Lương, Yên Thế, Bắc Giang) đến nay đã có khoảng hơn 200 hộ tham gia với nhiều ngành nghề kinh doanh, dịch vụ hỗ trợ nông nghiệp. Bí thư Đảng ủy xã Xuân Lương Ninh Quảng Nghiệp cho biết, HTX đã giúp định hướng phát triển vùng chè, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, nâng cao thu nhập cho nông dân. “Sau 3 năm thành lập HTX Thân Trường đã giúp nâng cao thu nhập của nông dân lên 18 triệu đồng/năm, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo, không còn hộ đói. Đến nay, có 70% số hộ tham gia sản xuất chè trên diện tích 235ha cho thu nhập ổn định.  HTX Thân Trường đã giúp kinh tế của từng hộ thành viên trở nên ổn định, nhiều hộ có kinh tế khá so với trước đây”, ông Nghiệp nói.
Cũng tại Bắc Giang, HTX nông nghiệp Hương Sơn, huyện Lạng Giang với 2.673 thành viên, là một trong những HTX tiêu biểu trong hỗ trợ phát triển kinh tế hiệu quả cho các hộ thành viên. Dịch vụ thủy nông đã và đang bảo đảm nguồn nước tưới phục vụ sản xuất cho trên 1.000ha đất canh tác, đạt doanh thu trên 500 triệu đồng; dịch vụ bán lẻ điện đáp ứng 100% nhu cầu sử đụng điện của các hộ thành viên và ngoài thành viên, thu nhập từ bán lẻ điện cho khách hàng là các cơ quan, đơn vị đóng trên địa bàn cũng tăng lên theo từng năm. Chủ tịch HĐQT HTX nông nghiệp Hương Sơn Mai Xuân Cường cho biết, bên cạnh hỗ trợ dịch vụ sản xuất, HTX còn đẩy mạnh xúc tiến thương mại, nghiên cứu thị trường, tìm đầu ra cho sản phẩm. Cụ thể: HTX liên kết với các nhà máy, chế biến, ký các hợp đồng bao tiêu sản phẩm của các hộ thành viên. Hiện nay, HTX Hương Sơn đã ký được hơn 1.000 hợp đồng bao tiêu nông sản chủ yếu là cây rau màu, dưa bao tử, dưa chuột Nhật Bản, dưa Đài Loan... Qua đó, các thành viên yên tâm sản xuất theo kế hoạch của HTX mà không lo về đầu ra của sản phẩm.
 
Hỗ trợ xây dựng NTM
Hình thức tổ chức sản xuất là một trong những tiêu chí quan trọng, vừa là công cụ hỗ trợ nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn, vừa góp phần tạo điều kiện phát huy nội lực hiệu quả trong sự nghiệp xây dựng NTM. HTX không chỉ là một trong 19 tiêu chí quốc gia về xây dựng NTM, mà còn có vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế các xã NTM: Tạo việc làm cho lao động địa phương, góp phần tăng thu nhập, giảm nghèo, cải thiện đời sống nhân dân.
Thực tế, hàng chục triệu việc làm tạo ra từ kinh tế HTX đã giúp cho lượng lớn lao động nông thôn thoát khỏi cảnh thất nghiệp “trường” cũng như thất nghiệp “thời vụ” mà HTX thêu ren Hà Thanh (Yên Mô, Ninh Bình) là một điển hình. Giám đốc HTX thêu ren Hà Thanh Vũ Thị Diệu cho biết, thành viên của HTX chủ yếu là lao động nữ thuộc diện con nhỏ, sức khỏe trung bình. Ngoài 100 lao động thường xuyên trong HTX, số lao động thời vụ có khi lên đến 400 người chủ yếu là bà con nông dân sau thời vụ. HTX còn tạo điều kiện cho thành viên đem hàng về làm tại nhà để tăng thu nhập. Đến nay, mỗi thành viên có mức thu nhập hơn 2 triệu đồng/tháng từ nghề thêu ren. Việc tạo công ăn việc làm sẽ giúp nâng cao thu nhập, giảm hộ nghèo, do đó giải quyết các tiêu chí số 12 về cơ cấu lao động, tiêu chí số 10 về thu nhập, số 11 về hộ nghèo trong xây dựng NTM.
Ngoài ra, các HTX hoạt động có hiệu quả còn có thể tích lũy để đầu tư cơ sở hạ tầng, làm thay đổi diện mạo nông thôn theo hướng tích cực. Đơn cử như HTX nông nghiệp Hương Sơn, huyện Lạng Giang (Bắc Giang) luôn tích cực tham gia các hoạt động xã hội, đặc biệt là phong trào xây dựng NTM. Năm 2015, HTX nông nghiệp Hương Sơn đã hỗ trợ 600 triệu đồng để xây dựng trường tiểu học Hương Sơn 2, giúp xã đẩy nhanh việc hoàn thành tiêu chí Trường học trong xây dựng NTM.
Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Phú Thọ Nguyễn Thành Nam cho biết, với 255 HTX đã chuyển đổi theo Luật HTX 2012 và đi vào hoạt động hiệu quả, đến nay thu nhập bình quân của thành viên và người lao động đạt hơn 2 triệu đồng/tháng, tăng gấp 2 lần so với năm 2010. Nhận định về vai trò của HTX trong xây dựng NTM, ông Nam cho rằng: “Ngoài thu nhập của người dân tăng, các HTX hoạt động có hiệu quả còn góp phần giải quyết việc làm, xóa đói giảm nghèo ở địa phương. Thực tiễn xây dựng NTM ở Phú Thọ thời gian qua đã khẳng định, thành phần kinh tế tập thể, nếu phát triển đúng hướng, sẽ là một yếu tố và động lực cơ bản đổi mới tư duy, nâng cao trình độ sản xuất cho nông dân; tạo nền tảng để thúc đẩy quá trình xây dựng NTM”. 
 
Bài 2: Vai trò then chốt trong hội nhập
HTX chính là mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị, là “lối vào” của KHCN trong quá trình nâng cao chất lượng nông sản, sức cạnh tranh, bảo đảm thành công trong hội nhập và phát triển.
 
 
Nông dân sẽ được tham gia các lớp tập huấn, chuyển giao KHCN khi là thành viên của HTXẢnh: Đào Cảnh
 
 
Mắt xích trong các chuỗi giá trị
Chuỗi giá trị trong sản xuất nông nghiệp là sự liên kết từ khâu sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm nông sản. Trong đó, làm sao để nông sản đạt được giá trị kinh tế cao nhất, thu về lợi nhuận lớn nhất cho nông dân. HTX chính là một tổ chức kinh tế, cũng có thể hình dung là “người đại diện” cho các hộ nông dân (nhà nông) - là trung gian có vai trò quan trọng trong chuỗi giá trị đó.
 
Tại Yên Bái, HTX Dịch vụ tổng hợp Kiên Thành (huyện Trấn Yên) liên kết với Công ty Yên Thành, huyện Yên Bình trong chuỗi thu gom, chế biến và xuất khẩu măng Bát Độ. Giám đốc HTX Kiên Thành Trần Ngọc Sử cho biết, từ đầu năm 2015, HTX đã thu gom, tiêu thụ hơn 90% sản lượng măng tre Bát Độ của các thành viên HTX và người dân. Doanh thu đạt trên 6 tỷ đồng, tạo việc làm ổn định cho 30 lao động với mức lương đạt hơn 3,5 triệu đồng/người/tháng. Việc liên kết của HTX Kiên Thành và Công ty Yên Thành đã giúp sản phẩm măng Bát Độ của nông dân được bán với giá cao, giá trị kinh tế tăng từ 30 triệu đồng/ha lên 45 triệu đồng/ha, bên cạnh đó măng còn được chế biến để xuất khẩu. Nhờ sự liên kết này, sản phẩm măng Bát Độ càng có giá trị kinh tế hơn khi đưa ra thị trường.
Hà Tĩnh có 83 HTX, 127 THT hoạt động trong lĩnh vực chăn nuôi, 44 HTX nuôi trồng thủy sản,15 HTX sản xuất rau củ quả tổ chức sản xuất theo liên kết chuỗi. Các HTX đã ký hợp đồng với các DN trong và ngoài tỉnh như: Công ty Cổ phần Công thương Miền Trung, Công ty cổ phần chăn nuôi Thái Dương, Công ty Thông Thuận, Công ty Giống cây trồng Hà Tĩnh, Coopmart Hà Tĩnh. Từ khâu cung cấp nguyên liệu đầu vào, chuyển giao khoa học kỹ thuật, cung ứng dịch vụ kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm đầu ra. Nhờ đó, Hà Tĩnh đã hình thành được một số vùng chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, trồng rau củ quả tập trung quy mô lớn, sản xuất theo hướng công nghiệp, sử dụng công nghệ cao, lấy DN làm đầu kéo để bao tiêu sản phẩm cho nông dân. Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Hà Tĩnh Nguyễn Trọng Quế cho biết, ngoài chuỗi chăn nuôi lợn siêu nạc cho thu nhập từ lớn từ 500 triệu - 3 tỷ đồng/năm, tỉnh còn tập trung phát triển thêm các chuỗi khác như: Trồng rau củ quả công nghệ cao trên đất cát ven biển, ven sông; chuỗi cá mú, cá bơn; chuỗi cam, chanh, bưởi. Đây là những chuỗi liên kết đang phát huy hiệu quả và mang lại lợi nhuận thiết thực cho nông dân.
Nhận định về vai trò của HTX gắn với chuỗi giá trị sản phẩm nông sản, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển Nông thôn, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Lê Đức Thịnh chia sẻ, HTX là khâu kiểm soát quy trình sản xuất và chất lượng sản phẩm, là cầu nối giữa nông dân và thị trường, nông dân và các doanh nghiệp, nông dân và cơ chế, chính sách của Nhà nước. “HTX hỗ trợ nông dân liên kết để tạo quy mô sản xuất lớn, đúng quy trình, bảo đảm chất lượng sản phẩm; thông qua HTX, nông dân sẽ có được thông tin thị trường, giá cả của sản phẩm nông sản ở những thị trường hiện đại. HTX chính là địa chỉ cụ thể để tạo điều kiện cho nông dân và doanh nghiệp kinh doanh hiệu quả; đồng thời, cũng là nhân tố quan trọng giúp hình thành những vùng chuyên canh sản xuất nông sản rộng lớn với chất lượng nông sản ngày càng được nâng cao”.
 
Mở đường cho khoa học công nghệ
Nếu ví thương mại là “đôi chân” đưa hàng hóa Việt Nam tiến xa trên thị trường, thì KHCN được coi là “xương sống” để nâng cao giá trị cho các sản phẩm hàng hóa. Hiện nay, nông nghiệp nước ta còn manh mún, nhỏ lẻ; người nông dân chưa có kiến thức, kỹ năng về những tiến bộ KHKT tiên tiến, chưa thu hút, liên kết với các DN đầu tư vào nông nghiệp nên việc ứng dụng KHCN vào sản xuất còn gặp khó. Thực tế, HTX đang giúp hình thành các vùng chuyên canh rộng lớn, đủ diện tích để đưa các loại máy móc tiên tiến vào đồng ruộng; thành viên HTX đã được tập huấn, đào tạo kỹ năng sản xuất, tiếp cận KHKT tiên tiến; HTX tạo mối liên kết bền chặt giữa các hộ thành viên và DN. Trong hiện tại và tương lai không xa, HTX sẽ dần giải quyết được những “nút thắt” cơ bản nêu trên để mở đường cho KHCN được ứng dụng rộng rãi trong sản xuất.
Nhận thức đúng đắn về vai trò của KHCN trong sản xuất nông nghiệp, Liên minh HTX các tỉnh, thành đã và đang đẩy mạnh việc ứng dụng KHCN trong sản xuất nhằm nâng cao chất lượng nông sản, tạo giá trị kinh tế lớn hơn cho các thành viên và nông dân. Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Quảng Ninh Nguyễn Văn Nghi cho biết, giai đoạn 2011 - 2015, Liên minh HTX tỉnh đã tư vấn, hỗ trợ và xây dựng nhiều mô hình HTX ứng dụng, chuyển giao KHCN vào sản xuất. Bước đầu đã xuất hiện nhiều mô hình HTX điểm, HTX điển hình tiên tiến với hàng chục mặt hàng nông, lâm, thủy sản, sử dụng các loại máy móc hiện đại, tiết kiệm chi phí sản xuất, đem lại hiệu quả kinh tế cao; góp phần thúc đẩy phát triển KT - XH, bảo đảm an sinh xã hội; đồng thời, tạo ra nhiều sản phẩm hàng hóa chất lượng, nâng cao cuộc sống cho thành viên và người lao động.
Không chỉ nâng cao chất lượng nông sản, việc các HTX tích cực ứng dụng KHCN vào sản xuất, liên kết với các DN còn giúp xây dựng thương hiệu cho nông sản, nâng sức cạnh tranh trên thị trường. Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Bắc Giang Hoàng Minh Tuấn cho biết, nhiều HTX trên địa bàn đã xây dựng thương hiệu theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP có sức cạnh tranh tại thị trường trong và ngoài nước, chinh phục cả những thị trường khó tính như: Mỹ, Nhật Bản, EU, Australia. “Năm 2015, Liên minh HTX tỉnh tư vấn, giúp đỡ HTX nông nghiệp sản xuất và kinh doanh dịch vụ tổng hợp Hồng Xuân, Lục Ngạn xây dựng thương hiệu GlobalGap. Do vậy, năm 2015 HTX bước đầu đã xuất khẩu sản phẩm vải thiều sang Australia, Malaysia và một số nước khác với sản lượng 9,5 tấn, doanh thu gần 500 triệu đồng” - Ông Tuấn phấn khởi cho biết.   
 
 
Bài 3: Những “nút thắt” cần tháo gỡ
Để HTX nông nghiệp kiểu mới phát huy vai trò, vị thế thực sự trong tái cơ cấu ngành nông nghiệp, hỗ trợ nông dân, bảo đảm hội nhập thành công, cần thiết phải tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc. Đây cũng chính là trăn trở của các HTX, bài toán của người đứng đầu các địa phương và cả các nhà hoạch định chính sách.
 

Mô hình HTX kiểu mới đang được nhân rộng  
 
Từ khó khăn nội tại...
Hiện nay, nhận thức của người dân về HTX nông nghiệp kiểu mới chưa đầy đủ; vẫn còn những địa phương “buông lỏng” việc lãnh đạo, “thả nổi” sự phát triển của HTX.
Nhìn nhận từ thực tiễn, Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Bắc Giang Hoàng Minh Tuấn cho biết, các HTX của Bắc Giang đã bắt đầu hoạt động theo mô hình HTX kiểu mới. Tuy nhiên, HTX đang gặp lúng túng do chưa quen từ mô hình kinh tế bao cấp sang kinh tế thị trường nên việc chuyển đổi và thành lập mới ở một số HTX vẫn mang tính hình thức. Chưa kể, năng lực nội tại của HTX đến nay còn yếu: Vốn ít, chưa phong phú về hình thức kinh doanh nên lợi nhuận thu về cho các thành viên còn thấp; nhiều cán bộ quản lý HTX hạn chế về năng lực, đội ngũ công nhân kỹ thuật và lao động có tay nghề còn hạn chế; đồng thời, cơ sở vật chất chưa đáp ứng để HTX phát triển, mở rộng các dịch vụ hỗ trợ thành viên nên chưa thu hút được nhiều hộ nông dân tham gia.
Còn theo Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Quảng Ninh Nguyễn Văn Nghi, việc áp dụng tiến bộ kỹ thuật mới của các HTX vào sản xuất còn chậm, quy mô và hiệu quả sản xuất chưa tương xứng với tiềm năng của tỉnh, quản lý quá trình sản xuất các nông sản sạch, an toàn trên thị trường còn hạn chế, hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp chưa cao. Các HTX chưa thực sự phát huy vai trò liên kết giữa sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Ông Nghi lý giải, nguyên nhân khiến cho KHCN chưa được áp dụng rộng rãi trong các HTX bởi vốn đầu tư cao, trong khi vốn điều lệ của HTX và thành viên HTX còn eo hẹp. Bên cạnh đó, nguồn nhân lực công nghệ cao chưa đáp ứng yêu cầu; thành viên HTX đã quen với tập quán sản xuất theo truyền thống, nhỏ lẻ, chưa mạnh dạng ứng dụng công nghệ mới vào sản xuất. Vì vậy, đa số các mặt hàng nông sản chưa đáp ứng yêu cầu về chất lượng, số lượng, mẫu mã dẫn đến khó cạnh tranh trên thị trường trong nước và thế giới.
Phó Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và PTNT, Bộ NN - PTNT Lê Đức Thịnh chia sẻ, bản thân các HTX phải thay đổi phương thức kinh doanh cũng như nhận thức về HTX. Mô hình HTX kiểu mới hiện nay phải được kinh doanh, cần có sự năng động và trong quá trình kinh doanh, cần phải xây dựng các phương án sản xuất, các dự án sản xuất bài bản. “HTX kiểu mới chỉ mới ở hai điểm, đó là HTX phải được kinh doanh giống như một doanh nghiệp (DN) nhưng việc phân phối lợi ích và sở hữu tài sản thì giống như HTX. Nếu muốn kinh doanh để hỗ trợ tốt nhất cho thành viên, các HTX cần có vốn, tài sản, hạ tầng và chính sách tốt để phát triển. Và câu chuyện về đào tạo nhân lực, đào tạo người quản lý HTX chính là khâu đột phá trong phát triển HTX. Nếu HTX có nhân lực kỹ thuật tốt, người quản lý tốt sẽ phát triển ngay cả khi còn khó khăn”.
 
... đến rào cản trong chính sách
Theo Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Hải Dương Nguyễn Văn Quang, một số điểm trong Luật HTX 2012, Nghị định 193/2013/NĐ-CP, hướng dẫn tại Thông tư 03/2014/TT-BKHĐT có nhiều điểm bất cập, chưa phù hợp với thực tiễn khiến hoạt động của HTX gặp nhiều khó khăn. Cụ thể, việc quy định làm hợp đồng cam kết giữa các thành viên với HTX, việc quy định cứng tỷ lệ dịch vụ cung ứng ra bên ngoài HTX chưa phù hợp, việc xác định tài sản không chia cũng như xử lý tài sản không chia sau chuyển đổi, giải thể HTX gây khó khăn cho quá trình chuyển đổi. Việc chậm ban hành các văn bản hướng dẫn cụ thể cũng là nguyên nhân “góp phần” khiến chính sách chậm đi vào cuộc sống.
Hiện nay, các điều kiện kinh doanh của HTX như tiếp cận về vốn, hạ tầng, đất đai và rất nhiều chính sách hỗ trợ khác chưa thực sự thông suốt. Trong Luật đất đai, có điều luật về giao đất cho HTX, nếu thoạt nhìn có nhiều điểm “ưu đãi” dành cho HTX, tuy nhiên quá trình thực hiện không đạt được hiệu quả do có nhiều vướng mắc, chồng chéo trong thủ tục cấp giấy chứng nhận QSDĐ, vay vốn tín dụng và các quy hoạch của địa phương. Thực tế tại HTX nông lâm nghiệp Thống Nhất (Hòa Bình), UBND tỉnh đã giao cho HTX gần 2ha đất để tổ chức sản xuất. Tuy nhiên, sau nhiều năm cũng không thể phát huy tác dụng vì các thành viên không tiếp cận được với nguồn vốn tín dụng do các tổ chức tín dụng đều từ chối HTX? Chính phủ đã ban hành Nghị định 55 về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn, có quy định về hỗ trợ các HTX vay vốn nhưng thực tế các HTX lại không thể tiếp cận được nguồn vốn do Luật HTX và Luật Các tổ chức tín dụng có nhiều mâu thuẫn, chồng chéo. Nguồn đất được Chính quyền địa phương giao cho HTX không có quy hoạch cụ thể, cũng giống như đất không được cấp giấy chứng nhận QSDĐ. Tuy không thu tiền nhưng lại không thể mang thế chấp để vay vốn ngân hàng. Các ngân hàng chính sách có những điều khoản đề phòng rủi ro khiến việc tiếp cận vốn vay trở nên khó khăn hơn.
HTX nông nghiệp kiểu mới phát triển gắn với chuỗi giá trị sản phẩm đang là xu hướng tất yếu. Thành công của chuỗi giá trị không thể thiếu bàn tay của các DN, nhà đầu tư. Mặc dù vậy, thực tế tại Hòa Bình, việc liên kết với các DN để đưa ra phương án kinh doanh tuy đã được các HTX trên địa bàn chú trọng nhưng do các chính sách hỗ trợ nguồn lực chậm, không có ngân sách nên việc triển khai các phương án kinh doanh, sản xuất liên kết với DN rất khó thực hiện. Khi các doanh nghiệp đến “gõ cửa”, các HTX lại yếu và thiếu vốn sản xuất để tạo cơ chế cho DN vào cuộc. Theo đó, DN cảm thấy không có tiềm năng hợp tác, lập tức chuyển hướng đầu tư.
Phát triển HTX không thể thiếu được vai trò của chính quyền địa phương trong giải quyết khó khăn, vướng mắc cho HTX về đất đai, nguồn vốn, điều kiện kinh doanh. “Để HTX phát triển nhanh, mạnh, thực chất, các tỉnh có thể tùy theo điều kiện mà ban hành các chính sách hỗ trợ đặc thù cho các HTX trên địa bàn” - Phó Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và PTNT, Bộ NN - PTNT Lê Đức Thịnh đề xuất.
 
ĐÀO CẢNH
Nguồn:
http://daibieunhandan.vn/default.aspx?tabid=82&NewsId=379196

Liên kết website